(26 ตุลาคม 2569) ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานการประชุมสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สภานโยบาย) ครั้งที่ 4/2569 โดยมีนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ศ. ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. และ ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) พร้อมด้วยผู้บริหารระดับสูงจากกระทรวงที่เกี่ยวข้อง และผู้ทรงคุณวุฒิ เข้าร่วมประชุมอย่างพร้อมเพรียง ณ ตึกบัญชาการ 1 ทำเนียบรัฐบาล
ภายหลังการประชุม ศ. ดร.ยศชนัน เปิดเผยว่า ที่ประชุมสภานโยบายมีมติเห็นชอบวาระสำคัญหลายเรื่อง
เพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศด้วยการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.)
โดยมีเป้าหมายหลักคือการเปลี่ยนผ่านประเทศไทยจากประเทศผู้ใช้งานเทคโนโลยี ไปสู่ผู้สร้างสรรค์นวัตกรรม เพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันและนำพาประเทศก้าวพ้นกับดักรายได้ปานกลางอย่างยั่งยืน
ที่ประชุมสภานโยบายได้เห็นชอบข้อเสนอแผนงานสำคัญระดับชาติ “Thailand² : Nation of Master” ประกอบด้วย “Siam Silica-Siam Medica-Siam Terra” มาเป็นกลไกขับเคลื่อนเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ (New Growth Engine) ควบคู่กับการยกระดับภาคเกษตร ภาคอุตสาหกรรม และภาคบริการเดิมให้มีมูลค่าสูงขึ้น
- Siam Silica เพื่อปักหมุดไทยในห่วงโซ่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนากำลังคนและเทคโนโลยีเชิงลึกสำหรับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ใน 4 เทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ โฟโตนิกส์ (Photonics) อุปกรณ์สารกึ่งตัวนำกำลังสูง (Power Devices) การออกแบบวงจรรวม (IC Design) และการบรรจุหีบห่อขั้นสูง (Advanced Packaging) ผ่านการผลิตและการพัฒนากำลังคน การวิจัยและนวัตกรรม การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การลงทุนและพัฒนาอุตสาหกรรม และการสร้างตลาด โดยตั้งเป้าหมายสร้างสตาร์ทอัพด้าน IC Design ทั้งของไทยและต่างประเทศ ตลอดจนศูนย์ออกแบบของบริษัทข้ามชาติ รวม 8 แห่ง ภายในปี พ.ศ. 2573 เพื่อสร้างความมั่นคงและขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีของประเทศ พร้อมรองรับการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI)
- Siam Medica มุ่งยกระดับอุตสาหกรรมสุขภาพและเวลเนสมูลค่าสูง มุ่งเน้นการบูรณาการการพัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพตลอดห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่ภาคการเกษตร (สมุนไพร) ภาคอุตสาหกรรม (ชีววิทยาสังเคราะห์ Biomanufacturing ATMPs และเครื่องมือแพทย์) จนถึงภาคบริการ (Medical Informatics การแพทย์แม่นยำ และ Wellness Estate) ผ่านการเร่งปลดล็อกข้อจำกัดด้วยแพลตฟอร์มข้อมูลสุขภาพ (Data Informatics) การสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ด้าน SynBio และ Biomanufacturing ตลอดจนการผลักดันสิทธิประโยชน์ส่งเสริมการลงทุนจาก BOI เพื่อสร้างสุขภาวะและยกระดับนวัตกรรมการแพทย์ของประเทศ
- Siam Terra พลิกฐานเกษตรสู่อาหารแห่งอนาคตและชีวภาพมูลค่าสูง ด้วยการเสริมสร้างขีดความสามารถใหม่ใน 4 ด้านหลัก ได้แก่ เกษตรอัจฉริยะ (Smart Agriculture) เทคโนโลยีชีวภาพแม่นยำ (Precision Biotech) อาหารแห่งอนาคตมูลค่าสูง (High-Value Future Food) และการผลิตชีวภาพมูลค่าสูง (High-Value Biomanufacturing) ผ่านการดำเนินการโครงการต่าง ๆ ได้แก่ การสร้างนิคมอุตสาหกรรมเกษตรและ PPP Sandbox เพื่อแก้ปัญหาต้นทุนและระบบน้ำ การจัดตั้งศูนย์ One-Stop National GEd Office เพื่อเร่งรัดการปรับปรุงสายพันธุ์พืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพแม่นยำ การพัฒนาระบบ Fast-track เพื่อรองรับการขึ้นทะเบียนกล่าวอ้างทางสุขภาพ (Health Claims) สำหรับอาหารอนาคตและสมุนไพร การลงทุนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและโรงงานผลิตวัคซีนสัตว์ระดับอุตสาหกรรม เพื่อยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางของภูมิภาคอาเซียน (ASEAN Hub) รวมถึงการยกระดับอุตสาหกรรมสู่เศรษฐกิจสีเขียวและอาหารแห่งอนาคต
การขับเคลื่อน “Siam Silica-Siam Medica-Siam Terra” จะบริหารจัดการโดยคณะทำงานขับเคลื่อนระหว่างกระทรวงในรูปแบบ National Agenda และ Taskforce ภายใต้สภานโยบาย และมุ่งเน้นการใช้ Strategic Portfolio เป็นกลไกหลัก แทนการบริหารจัดการรูปแบบเดิม
ศ. ดร.ยศชนัน กล่าวต่อว่าสภานโยบายยังได้มีมติเห็นชอบ แผนงานสำคัญ “Frontier AI for Thailand Future Economy” โดยกำหนดให้เป็นวาระสำคัญเพื่อขับเคลื่อนปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงใน 3 ด้านยุทธศาสตร์ ได้แก่ (1) AI in Bio & Life Science เพื่อพัฒนาประเทศไปสู่การเป็นผู้นำด้าน AI Models และ Platform สำหรับการแพทย์แม่นยำในกลุ่มโรค NCDs และโรคเขตร้อน (2) AI in Health & Medicine เพื่อมุ่งสู่การเป็นผู้นำด้านบริการ AI ทางการแพทย์และเครื่องมือแพทย์ และ (3) AI in Manufacturing เพื่อมุ่งขับเคลื่อนให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางโซลูชัน AI ของอาเซียน นอกจากนี้ที่ประชุมยังให้ความเห็นชอบในหลักการสำหรับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเร่งด่วน อาทิ โครงการชิปแสง (Photonic waveguide chip) เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ของ Siam Silica โครงการ Artemis ซึ่งเป็นความร่วมมือด้านการวิจัยอวกาศระหว่างไทยและ NASA รวมถึงการติดตามความก้าวหน้าการพัฒนาเศรษฐกิจควอนตัม ซึ่งจะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานการพัฒนาประเทศในอนาคต
นอกจากนี้ สภานโยบายยังมีมติเห็นชอบ “การส่งเสริมการร่วมลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Co-investment)” เพื่อเป็นกลไกในการส่งเสริมระบบนิเวศนวัตกรรมของไทย มุ่งเน้นส่งเสริมอุตสาหกรรมแห่งอนาคต 5 อุตสาหกรรม ได้แก่ เซมิคอนดักเตอร์ ยานยนต์ไฟฟ้า/แบตเตอรี่ AI/ซอฟต์แวร์ ไบโอเทค/พลังงานสะอาด และดิจิทัลมูลค่าสูง ผ่านกลไกระดมทุน 3 กลไก ตามระยะการเติบโตของธุรกิจ ได้แก่ Corporate Co-funding การจัดตั้ง Holding Company และ Private Equity (PE) Trust เพื่อปิดช่องว่างระหว่างงานวิจัยกับตลาดเชิงพาณิชย์
และสภานโยบาย กางแผน 5 ปี ปั้นกำลังคน-สร้างเศรษฐกิจมูลค่าสูง ที่ประชุมร่วมถก-ให้ข้อคิดเห็น มุ่งเป้าดัน GDP ไทยโต 5% โดยที่ประชุมมีมติรับทราบและร่วมให้ข้อคิดเห็นต่อ ร่างกรอบนโยบายและยุทธศาสตร์
ด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2571 – 2575 ร่างแผนด้านการอุดมศึกษาเพื่อผลิตและพัฒนากำลังคนของประเทศ พ.ศ. 2571 -2575 และร่างแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมของประเทศ พ.ศ. 2571 – 2575 มุ่งเน้นให้เกิดการบูรณาการแผนงานอย่างรอบด้าน เพื่อยกระดับกำลังคน สร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ (New Growth Engine) และผลักดันประเทศไทยให้ก้าวข้ามกับดักรายได้ปานกลางสู่ประเทศรายได้สูง ภายในปี 2580 โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้:
1. กรอบนโยบาย อววน. : ใช้แนวคิดนวัตกรรมมุ่งภารกิจ (MOIP) เป็นเข็มทิศบูรณาการ “แผนด้าน
การอุดมศึกษา” และ “แผนด้านวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม” ให้สอดรับกันเป็นหนึ่งเดียว เพื่อรับมือกับความท้าทายที่ซับซ้อนของประเทศ
2. แผน อ. (ด้านการอุดมศึกษา): พลิกโฉมมหาวิทยาลัยจาก “ผู้ผลิตปริญญา” สู่กลไกสร้างขีดความสามารถประเทศ (National Capability Building) มุ่งอัปสกิลกำลังคนให้ตอบโจทย์ตลาดแรงงานอนาคต ส่งเสริม
การเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยตั้งเป้าผลักดัน GDP ให้โตต่อเนื่องร้อยละ 5 ต่อปี
3. แผน ววน. (ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม): เดินหน้า 4 ยุทธศาสตร์ 9 แผนงาน 20 แผนงานย่อย
ใช้ ววน. เป็นอาวุธสร้างความสามารถในการแข่งขัน ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างภูมิคุ้มกันให้ประเทศพร้อมรับมือทุกวิกฤตโลก ทั้งมิติภูมิรัฐศาสตร์ เทคโนโลยี สภาพภูมิอากาศ และโรคอุบัติใหม่
ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากที่ประชุมในครั้งนี้ จะถูกนำไปปรับปรุงแผนทั้ง 3 ส่วนให้ตอบโจทย์ประเทศ เป็นรูปธรรม และพร้อมนำไปปฏิบัติจริง เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมไทยอย่างยั่งยืนต่อไป “การขับเคลื่อน “Thailand² : Nation of Master” ทั้ง Siam Silica, Siam Medica และ Siam Terra และ Frontier AI รวมถึงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีขั้นสูง ควบคู่การพัฒนาระบบนิเวศนวัตกรรมผ่านกลไกการร่วมลงทุน จะเป็นหัวรถจักรทางเศรษฐกิจตัวใหม่ที่นำงานวิจัยและเทคโนโลยีขั้นสูงของไทยออกจากห้องทดลองไปสู่การสร้างมูลค่าเชิงพาณิชย์ในระดับโลก สร้างงานทักษะสูง และยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน” ศ. ดร.ยศชนัน กล่าวทิ้งท้าย
