
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญา สหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สมัยที่ 31 (COP31) ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยได้จัดเสวนากิจกรรมคู่ขนาน (Side Event) ที่ศาลาไทย (Thailand Pavilion) ในหัวข้อ “Bridging Business Innovation and Consumer Action: Scaling Behavioral Change for Sustainability” เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้นวัตกรรมทางธุรกิจที่ยั่งยืนจากภาคเอกชนและมุมมองภาครัฐ และการทำธุรกิจระหว่างธุรกิจด้วยกันเอง (Business to Business) มาใช้เป็นกลไกในการส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้บริโภค เพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่านไปสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและเศรษฐกิจที่ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
ผู้เข้าร่วมเสวนา “Bridging Business Innovation and Consumer Action: Scaling Behavioral Change for Sustainability” ประกอบด้วย รศ.วงกต วงศ์อภัย รองผู้อำนวยการ สอวช. ดร.วารีรัตน์ อัครธรรม ประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท ไททัน เมทัล จำกัด Dr. Renard Siew First President of the Malasia Carbon Market Association (MCMA) รศ. ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ Chief Sustainability Advisor to Siam Piwat ดำเนินรายการโดย Makoto Kato, Board Member, Overseas Environmental Cooperation Center, Japan (OECC)

รศ.วงกต กล่าวถึง (ร่าง) กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) พ.ศ.2571-2575 ที่ยึดแนวทางตามหลักการนโยบายการสร้างนวัตกรรมแบบมุ่งภารกิจ (Mission-Oriented Innovation Policy: MOIP) โดยแบ่งกรอบการดำเนินงานเป็น 5 ภารกิจหลัก ได้แก่ 1. ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมสีเขียวอย่างยั่งยืน 2. พัฒนาและต่อยอดเทคโนโลยียุทธศาสตร์ 3. ยกระดับ SMEs และเศรษฐกิจฐานรากด้วยวิจัยและนวัตกรรม 4. ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาพและสุขภาวะ และ 5. พัฒนาเมืองและภูมิภาคให้น่าอยู่ นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงการทำงานที่ผ่านมาของ สอวช. ที่ได้ร่วมขับเคลื่อนด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ของประเทศผ่านการจัดทำกรอบนโยบายนวัตกรรมเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน: วิสัยทัศน์ พ.ศ. 2573 (CE Vision 2030) โดยมีหลักการบูรณาการกลไก 4 ระดับ ตั้งแต่ระดับนโยบาย ที่สอดรับกับเป้าหมายสากล ระดับโครงสร้างพื้นฐานและกลไกสนับสนุน ระดับผู้ประกอบการ ที่เชื่อมโยงกับการสร้างวงจรรีไซเคิลวัตถุดิบและโมเดลธุรกิจใหม่ ไปจนถึงระดับภาคประชาชนที่ช่วยสนับสนุนการสร้างความตระหนักรู้และพฤติกรรมผู้บริโภค และเพื่อสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ
ด้าน Dr. Renard Siew กล่าวถึง ประเด็นการสร้างความตระหนักรู้ และการพัฒนานวัตกรรมที่มีความสำคัญ ได้แก่ 1. การสร้างความตระหนักรู้ซึ่งต้องนำไปสู่การลงมือปฏิบัติจริง โดยเข้าใจข้อจำกัดและความต้องการของผู้บริโภค 2. การพัฒนานวัตกรรมจะต้องตอบโจทย์การใช้งานจริงและสามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้ 3. การส่งเสริมการทำเหมืองในเมืองและการนำทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ เพื่อเพิ่มมูลค่าและลดการสูญเสียทรัพยากร และ 4. ภาครัฐจะต้องสนับสนุนผ่านมาตรการจูงใจ เงินอุดหนุน และกลไกที่เอื้อต่อการเปลี่ยนผ่าน

จากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของผู้ร่วมเสวนา มีประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการขับเคลื่อนนวัตกรรมทางธุรกิจและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภค ได้แก่ การสร้างความตระหนักรู้เพียงอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอจะต้องเข้าใจพฤติกรรมและความต้องการของผู้บริโภค และภาคธุรกิจต้องมองความยั่งยืนเป็นโอกาสทางธุรกิจ ซึ่งจำเป็นต้องมีความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ และประชาชนในการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลง ดังนั้น การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนจะประสบความสำเร็จได้ ไม่ใช่เพียงการมีเทคโนโลยีหรือผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แต่ต้องทำให้เกิดระบบที่เชื่อมโยงตั้งแต่การออกแบบ การผลิต การบริโภค การส่งคืน และการนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ โดยมีนโยบายและกลไกสนับสนุนที่เหมาะสม เพื่อให้การบริโภคอย่างยั่งยืนกลายเป็นพฤติกรรมปกติของสังคม