(10 พฤศจิกายน 2569) ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมเป็นสักขีพยานและและบรรยายพิเศษในหัวข้อ “ความร่วมมือภาคเอกชนต่อบทบาทพัฒนางานวิจัยเพื่อใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์” ในพิธีลงนามสัญญางานวิจัยโครงการ Farm to Fly : ปลูกป่าหยีน้ำ (พืชพลังงาน) เพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงชีวภาพ จัดโดย บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ร่วมกับมหาวิทยาลัยและสถาบันการอุดมศึกษา 4 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ณ ห้องประชุมใหญ่ อาคาร 4 โรงกลั่นน้ำมันบางจาก พระโขนง สุขุมวิท 64
ดร.สุรชัย กล่าวถึงการจัดทำนโยบายนวัตกรรมแบบ “มุ่งภารกิจ” หรือ MOIP (Mission-Oriented Innovation Policy) เป็นแนวคิดสำคัญที่ สอวช. นำมาขับเคลื่อนนโยบายด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) และประยุกต์ใช้ในการจัดทำกรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ อววน. ปี พ.ศ. 2571 – 2575 ของประเทศไทย ซึ่ง MOIP จะช่วยเปลี่ยนโจทย์ใหญ่ระดับประเทศ (Grand Challenges) ให้เป็นภารกิจที่ชัดเจน เพื่อขับเคลื่อนการวิจัย นวัตกรรม และการอุดมศึกษา ให้ตอบโจทย์ประเทศอย่างตรงจุด สามารถออกแบบภารกิจที่มีทิศทาง เป้าหมาย และกรอบเวลาที่ชัดเจน วัดผลได้ และมีความยืดหยุ่นในการปรับวิธีการตามความไม่แน่นอนและบริบทที่เปลี่ยนไป มีการเชื่อมโยงและบูรณาการการทำงานข้ามกระทรวง หน่วยงาน ระดับการบริหาร ศาสตร์สาขา และภาคส่วนต่าง ๆ ภายใต้โครงสร้างการกำกับดูแลที่ชัดเจน และมีการใช้ชุดเครื่องมือที่หลากหลาย (Policy Mix) บริหารจัดการแบบ Portfolio และติดตามและประเมินผล เพื่อเรียนรู้ ปรับปรุง ปรับเปลี่ยนแนวทางให้เหมาะสมกับบริบทที่เปลี่ยนแปลง
ดร.สุรชัย ได้ฉายภาพให้เห็นถึง (ร่าง) กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ อววน. ปี พ.ศ. 2571 – 2575 ที่มีวิสัยทัศน์ในการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เศรษฐกิจมูลค่าสูงและแข่งขันได้ สร้างโอกาสแห่งอนาคตด้วยกำลังคน นวัตกรรม และความสามารถทางเทคโนโลยีบนสังคมที่ทั่วถึง ยืดหยุ่น และพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง โดยแบ่งประเด็นยุทธศาสตร์หลัก 5 ประเด็น ได้แก่ 1. อุตสาหกรรมสีเขียว 2. เทคโนโลยียุทธศาสตร์ 3. SMEs และท้องถิ่น 4. สุขภาพและเวลเนส และ 5. เมืองและภูมิภาค รวมถึงมีฐานสนับสนุนข้ามยุทธศาสตร์ทั้งในส่วนของระบบกำลังคนและทักษะแห่งอนาคต และระบบนิเวศ อววน. ในเชิงการสนับสนุนด้านนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการผลิตเชื้อเพลิง
ดร.สุรชัย ได้ยกตัวอย่างโครงการพัฒนากรอบนโยบายเชิงยุทธศาสตร์และระบบนิเวศเพื่อขับเคลื่อนเชื้อเพลิงอากาศยานที่ยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF) ของประเทศไทย ที่ สอวช. ร่วมขับเคลื่อนอยู่ มุ่งเน้นการพัฒนากรอบนโยบายและทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ในระดับประเทศ และข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนา SAF ที่เหมาะสมกับประเทศไทย เพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรม SAF สำหรับประเทศไทยต่อไป
“เราเชื่อว่าการทำงานวิจัยหรือการสร้างเทคโนโลยีต้องมีเอกชนเป็นผู้นำ และมีการทำงานร่วมกันหลายภาคส่วน เชื่อมโยงตั้งแต่การให้โจทย์จากภาคเอกชนหรือภาคอุตสาหกรรม การให้องค์ความรู้จากภาควิชาการหรือมหาวิทยาลัย ส่วนภาครัฐทำหน้าที่อำนวยความสะดวกในการจัดการให้ระเบียบและขั้นตอนการดำเนินงานต่าง ๆ สะดวกรวดเร็วขึ้น ทำให้โจทย์จากภาคอุตสาหกรรมสามารถนำไปสู่การใช้ประโยชน์งานวิจัยเชิงพาณิชย์ได้จริง” ดร.สุรชัย กล่าว
นอกจากนี้ ดร.สุรชัย ยังได้ยกตัวอย่างการขับเคลื่อนด้านนโยบายที่ สอวช. ทำร่วมกับภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง อาทิ กลไกการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา หรือ Higher Education Sandbox เป็นการสนับสนุนให้เกิดหลักสูตรใหม่ที่ตอบโจทย์ความต้องการของภาคเอกชนหรือภาคอุตสาหกรรม หรือกลไกเพื่อสนับสนุนงานวิจัยให้ออกสู่เชิงพาณิชย์ อาทิ การสนับสนุนให้เกิด University Holding Company (UHC) ซึ่งได้มีพิธีเปิดตัวความร่วมมือในการจัดตั้ง University Holding Company Consortium ไปเมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 เป็นกลไกที่ส่งเสริมการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชนในโครงการซึ่งนำผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ ซึ่ง Holding Company จะมีการบริหารการลงทุนเพื่อนำผลงานวิจัยของมหาวิทยาลัยหรือสถาบันวิจัยออกไปจัดตั้งเป็นธุรกิจ (Spin-off) และลงทุนในงานวิจัยของผู้ประกอบการให้ขยายผลและนำไปสู่เชิงพาณิชย์ได้จริง
“งานวิจัยที่สร้างมูลค่านั้นเริ่มต้นจากโจทย์จริงของภาคอุตสาหกรรม ขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือ และต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ” ดร.สุรชัย กล่าวทิ้งท้าย
