ทุกวันนี้ “เซมิคอนดักเตอร์” อยู่ใกล้ตัวเรากว่าที่คิด ตั้งแต่สมาร์ทโฟน รถยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า ไปจนถึง Data Center และเทคโนโลยี AI เมื่อโลกต้องการเทคโนโลยีเหล่านี้มากขึ้น อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง จึงกลายเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ที่หลายประเทศกำลังแข่งขันกัน
ประเทศไทยมีเป้าหมายในการยกระดับสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงระดับภูมิภาคภายในปี 2050 ด้วยชิปที่ผลิตในไทย โดย BOI ได้จัดทำ แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงแห่งชาติ โดยได้กำหนดวิสัยทัศน์ “มุ่งยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงระดับภูมิภาค ภายในปี 2050 ด้วยชิปที่ผลิตในประเทศไทย (Made-in-Thailand Chips) ผ่านการดึงดูดการลงทุนจากบริษัทชั้นนำระดับโลก ควบคู่กับการสร้าง Local Champions เพื่อเติมเต็มห่วงโซ่มูลค่าอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงแบบครบวงจรที่แข็งแกร่งและยั่งยืน”
แต่การจะดึงโรงงาน เทคโนโลยี หรือบริษัทระดับโลกเข้ามา “การลงทุน” เพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ หากประเทศยังไม่มี “คน” ที่มีทักษะพร้อมรองรับ นี่จึงเป็นเหตุผลที่การพัฒนา “กำลังคน” ต้องเดินไปพร้อมกับการพัฒนาอุตสาหกรรม
ที่ผ่านมา กระทรวง อว. โดย สป.อว. และ สอวช. ได้เริ่มนำร่องผลิตและพัฒนากำลังคนด้านเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงร่วมกับภาคอุตสาหกรรมอย่างใกล้ชิด ผ่านหลายกลไกสำคัญ อาทิ
การฝึกปฏิบัติงานจริงในภาคอุตสาหกรรม (Industrial Internship) ในรูปแบบโปรแกรมสหกิจศึกษารูปแบบพิเศษ (Coop+)
การพัฒนาหลักสูตรกลางเฉพาะทางระดับปริญญาตรี สาขาวิศวกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ภายใต้กลไกการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา (Higher Education Sandbox) โดยปัจจุบันเปิดสอนในสถาบันอุดมศึกษา 7 แห่ง
การจัดสรรทุนรัฐบาลทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบมุ่งเป้าตามความต้องการของประเทศ สาขาการออกแบบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ (Integrated Circuit (IC) Design) ร่วมกับ Imperial College London โดยมุ่งส่งเสริมให้บัณฑิตทุนสามารถสร้าง IC Design Startup หรือพัฒนาเทคโนโลยีให้กับอุตสาหกรรมของประเทศ
การจัดตั้งศูนย์พัฒนากำลังคนด้านเซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ (National Semiconductor Training Centers: NSTCs) จำนวน 4 แห่ง เพื่อเป็นกลไกหลักในการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูง ครอบคลุมการฝึกอบรมในห่วงโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอุตสาหกรรมแผงวงจรพิมพ์ (PCB)
และจากการดำเนินงานเหล่านี้ ได้ถูกต่อยอดให้เห็น “ภาพใหญ่” ชัดขึ้น ผ่านแผนงาน “Siam Silica” ซึ่งกระทรวง อว. โดย สอวช. ได้จัดทำแผนงาน Siam Silica เพื่อวาง Roadmap และระบบนิเวศด้านการพัฒนากำลังคนและเทคโนโลยี ให้เดินไปในทิศทางเดียวกับยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงของ BOI โดยแผนงานมุ่งเน้น 2 มิติ 5 ด้านเชิงยุทธศาสตร์ ประกอบด้วย
1. มิติด้านเทคโนโลยีหรือผลิตภัณฑ์เป้าหมาย มุ่งเน้น Photonics และ Power Devices โดยพิจารณาการพัฒนาครอบคลุมตลอด Value Chain ตั้งแต่การออกแบบ (Design) การผลิตชิป (Chip Fabrication) ไปจนถึงการประกอบและทดสอบชิป (Assembly, Testing & Packaging: ATP) และการพัฒนากำลังคนด้านควอนตัม (Quantum) เพื่อรองรับการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมในระยะถัดไป
2. มิติด้าน Value Chain มุ่งพัฒนาในภาพรวมของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ครอบคลุมการออกแบบ (IC Design) การประกอบและทดสอบชิป โดยเฉพาะเทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์ขั้นสูง (Advanced Packaging) และแผ่นวงจรพิมพ์ (PCB/PCBA)
เป้าหมายไม่ใช่แค่ “ผลิตคนให้ได้มากขึ้น” แต่ต้องรู้ว่า “ประเทศต้องการคนแบบไหน ทักษะอะไร และจำนวนเท่าไร” เพื่อเชื่อมกับการลงทุนที่จะเกิดขึ้นจริง
จากเป้าหมายความต้องการกำลังคนเพื่อรองรับการขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายการลงทุนของประเทศภายในปี 2030 สอวช. ได้ประมาณการความต้องการตามที่กำหนดไว้ในยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ฯ ของ BOI ดังนี้
IC Design 8 แห่ง
Photonics/Power Fabrication อย่างน้อย 1 แห่ง
Advanced Packaging 2 แห่ง
Advanced Electronics 445 แห่ง
และคาดว่าจะต้องพัฒนากำลังคนเพิ่มเติมรวมประมาณ 77,185 คน ประกอบด้วย
ช่างเทคนิค (Technicians) 45,998 คน
บุคลากรทักษะสูง (High-skilled Workforce) เช่น วิศวกร นักวิทยาศาสตร์ 21,181 คน
นักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง (Researchers/Specialists) 9,854 คน
อาจารย์ (Mentors) 152 คน
นอกจากนี้ ยังได้ออกแบบกลไกการพัฒนากำลังคนในแต่ละระดับและเทคโนโลยีเชิงยุทธศาสตร์ รวมถึงกลไกการบริหารจัดการผ่าน Program Management Office (PMO) เพื่อบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภายในและภายนอกกระทรวง อว. ภาคอุตสาหกรรม และสถาบันการศึกษา ในการขับเคลื่อนการพัฒนากำลังคน การวิจัยและนวัตกรรม ไปพร้อมกับการพัฒนาอุตสาหกรรมให้บรรลุเป้าหมายระดับชาติ
ภาพที่ Siam Silica ต้องการทำให้เกิดขึ้น จึงไม่ใช่เพียงการมี “คนทำชิป” มากขึ้น แต่คือการทำให้ มหาวิทยาลัยรู้ว่าควรผลิตและพัฒนาคนด้านใด ภาควิจัยเห็นเทคโนโลยีที่ประเทศควรลงทุน ภาคอุตสาหกรรมเข้าถึงกำลังคนที่ต้องการ และนโยบายด้านกำลังคน เทคโนโลยี การวิจัย และการลงทุนเดินไปสู่เป้าหมายเดียวกัน
เพราะโอกาสของประเทศไทยในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ อาจไม่ได้อยู่ที่การทำทุกอย่างเองตั้งแต่ต้นจนจบ แต่อยู่ที่การรู้ว่า “ไทยควรยืนตรงไหน” ในห่วงโซ่มูลค่าโลก และเตรียมคน เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และระบบสนับสนุนให้พร้อมสำหรับโอกาสนั้น
Siam Silica จึงเป็นมากกว่าแผนพัฒนากำลังคน แต่เป็นการวางจิ๊กซอว์ให้ “คน-เทคโนโลยี-การวิจัย-การลงทุน-อุตสาหกรรม” เชื่อมถึงกัน เพื่อสร้างฐานสำหรับอุตสาหกรรมมูลค่าสูง เพื่อเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ของประเทศไทยในอนาคต
