สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยฝ่ายคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์และอนาคตศึกษา และศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค (APEC Center for Technology Foresight: APEC CTF) ร่วมกับสภาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมแห่งชาติ สาธารณรัฐเปรู (Consejo Nacional de Ciencia, Tecnología e Innovación: CONCYTEC) จัดการประชุมหารือความร่วมมือด้านการคาดการณ์อนาคตเพื่อความมั่นคงทางอาหารและการเกษตร (APEC CTF–CONCYTEC Meeting on Foresight Collaboration for Food Security and Agriculture) เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์และแสวงหาแนวทางความร่วมมือภายใต้กรอบเอเปค เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 ณ ห้องประชุม War room สอวช.
ดร.คมเมธ จิตวานิชไพบูลย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สอวช. และรองผู้อำนวยการ APEC CTF กล่าวต้อนรับและชี้แจงวัตถุประสงค์ของการหารือว่า ความมั่นคงทางอาหารและการเกษตรเป็นความท้าทายร่วมของเขตเศรษฐกิจเอเปค ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความก้าวหน้าของเทคโนโลยีที่รวดเร็ว การคาดการณ์อนาคตจึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้แต่ละเขตเศรษฐกิจเตรียมความพร้อมเชิงนโยบายได้ทันการณ์ พร้อมทั้งแนะนำบทบาทของ APEC CTF ที่ปัจจุบันดำเนินงานภายใต้คณะทำงานหุ้นส่วนเชิงนโยบายด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของเอเปค (Policy Partnership on Science, Technology and Innovation: PPSTI) มีบทบาทหลัก 4 ด้าน ได้แก่ การสนับสนุนนโยบายบนฐานหลักฐาน ความร่วมมือระดับภูมิภาค การพัฒนาขีดความสามารถด้านการคาดการณ์อนาคต และการมองอนาคตเชิงยุทธศาสตร์ ครอบคลุมประเด็นสำคัญ อาทิ พลังงานและสภาพภูมิอากาศ เศรษฐกิจหมุนเวียนและเศรษฐกิจชีวภาพ ความยืดหยุ่นด้านสุขภาพ ปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีเกิดใหม่ ตลอดจนอาหารและทักษะแห่งอนาคต
Felipe Donato Valentín Rojas ผู้เชี่ยวชาญด้านการคาดการณ์อนาคต จาก CONCYTEC ได้นำเสนอภาพรวมระบบวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมแห่งชาติของเปรู (SINACTI) ซึ่งมี CONCYTEC ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลตามกฎหมาย รวมถึงนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมแห่งชาติ (POLCTI) ซึ่งได้รับการอนุมัติเมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 โดยกำหนดเป้าหมายให้เปรูก้าวเข้าสู่ 60 อันดับแรกของประเทศที่มีศักยภาพด้านนวัตกรรมสูงของโลก และเพิ่มสัดส่วนค่าใช้จ่ายด้านการวิจัยและพัฒนาเป็นร้อยละ 1 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ภายในปี 2573
นอกจากนี้ CONCYTEC ได้นำเสนอการดำเนินงานด้านการคาดการณ์อนาคตและการศึกษาเทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบาย อาทิ การจัดทำแผนที่นำทางเทคโนโลยี (Technology Roadmap) สำหรับสาขายุทธศาสตร์ร่วมกับสาธารณรัฐเกาหลี และการศึกษาเทคโนโลยีชีวภาพด้านการเกษตรและอาหาร ตลอดจนโครงการภายใต้กรอบเอเปคที่ CONCYTEC ดำเนินการในปี 2569 เช่น การเสริมสร้างขีดความสามารถของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเกิดใหม่เพื่อส่งเสริมความมั่นคงทางอาหาร ทั้งนี้ CONCYTEC แสดงความสนใจในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับความท้าทายด้านการวิจัยเพื่อความมั่นคงทางอาหาร กลไกการถ่ายทอดผลการศึกษาคาดการณ์อนาคตไปสู่การกำหนดนโยบายและแผนรายสาขา รวมถึงประเด็นอนาคตด้านความมั่นคงทางน้ำและระบบโภชนาการที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ
ในช่วงการหารือ ทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับความท้าทาย แนวโน้มเทคโนโลยี และลำดับความสำคัญเชิงนโยบายด้านอาหารและการเกษตร โดย APEC CTF ได้นำเสนอกรอบแนวคิดภารกิจนำร่องภายใต้แนวทาง Mission-oriented Innovation Policy (MOIP) ของ PPSTI ใน 2 ประเด็น ได้แก่ 1. การขับเคลื่อนเขตเศรษฐกิจเอเปคสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน และ 2. การพัฒนาสุขภาพดิจิทัลที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุนการดูแลสุขภาพข้ามพรมแดน ซึ่งสอดคล้องกับภารกิจของ 3 กลุ่มย่อยภายใต้ PPSTI ได้แก่ การเสริมสร้างขีดความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ การพัฒนาสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม และการเสริมสร้างความเชื่อมโยงด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในภูมิภาค
นอกจากนี้ ยังได้หารือถึงแนวทางความร่วมมือที่มีศักยภาพในอนาคต ได้แก่ การดำเนินการศึกษาคาดการณ์อนาคตร่วมกันด้านระบบเกษตรและอาหาร การพัฒนาขีดความสามารถด้านการคาดการณ์อนาคตสำหรับนักวิจัยและผู้กำหนดนโยบาย ตลอดจนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และแนวปฏิบัติที่ดี เพื่อสนับสนุนการเชื่อมโยงงานวิจัย เทคโนโลยี และการคาดการณ์อนาคตไปสู่การกำหนดนโยบายและการพัฒนาความร่วมมือในระดับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก
การหารือครั้งนี้นับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการขยายความร่วมมือระหว่างประเทศไทยและสาธารณรัฐเปรูด้านการคาดการณ์อนาคต โดยต่อยอดจากการที่ สอวช. ได้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ APEC Future of Smart Mobility Workshop ซึ่ง CONCYTEC เป็นเจ้าภาพ ณ กรุงลิมา สาธารณรัฐเปรู เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และแนวทางการประยุกต์ใช้การคาดการณ์อนาคตในการสนับสนุนการกำหนดนโยบาย ตลอดจนแสวงหาโอกาสในการพัฒนาองค์ความรู้และแนวนโยบายร่วมกันเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารของภูมิภาคเอเปคอย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งนี้ สอวช. ในฐานะหน่วยงานรับผิดชอบศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค มุ่งใช้การคาดการณ์อนาคตเป็นเครื่องมือสำคัญในการเชื่อมโยงเครือข่าย สร้างการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และเสริมสร้างขีดความสามารถด้านการคาดการณ์อนาคตให้แก่เขตเศรษฐกิจเอเปคอย่างต่อเนื่อง โดยระหว่างวันที่ 28 กันยายน – 1 ตุลาคม 2569 APEC CTF จะจัดกิจกรรม APEC Young Futurists ภายใต้หัวข้อ “Frontier Technologies and Solutions for Future Food” ณ จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อเปิดพื้นที่ให้เยาวชนและผู้เชี่ยวชาญจากเขตเศรษฐกิจเอเปคร่วมสำรวจเทคโนโลยี แนวโน้ม และแนวทางแก้ไขปัญหาแห่งอนาคตที่เกี่ยวข้องกับระบบอาหาร โดยนาย Felipe Donato Valentín Rojas จะเข้าร่วมกิจกรรมในฐานะกรรมการตัดสิน (Jury) ซึ่งเป็นอีกหนึ่งก้าวของการต่อยอดเครือข่ายและความร่วมมือด้านการคาดการณ์อนาคตระหว่าง APEC CTF และ CONCYTEC
