(21 กันยายน 2569) ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “การจัดตั้ง University Holding Company (UHC) ในมหาวิทยาลัยของรัฐ” ในการประชุมสภามหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ครั้งที่ 9/2569 ผ่านระบบออนไลน์
ดร.สุรชัย กล่าวถึงบทบาทของ สอวช. ในฐานะหน่วยงานจัดทำนโยบายด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) ของประเทศ โดยหนึ่งในเป้าหมายหลักของ สอวช. คือการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมให้เกิดผู้ประกอบการฐานนวัตกรรม หรือ Innovation Driven Enterprise (IDE) และพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมให้ตรงกับความต้องการและทิศทางการพัฒนาประเทศ ซึ่งมีกลไก University Holding Company หรือ UHC เป็นหนึ่งกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน โดยมีหลักการคือการปลดล็อกให้มหาวิทยาลัยสามารถร่วมลงทุนกับเอกชนได้
UHC ออกแบบมาเพื่อช่วยให้สถาบันอุดมศึกษาสามารถนำผลงานวิจัย เทคโนโลยีและนวัตกรรมไปต่อยอดในเชิงพาณิชย์และร่วมลงทุนกับภาคเอกชนได้อย่างคล่องตัว ด้วยการบริหารจัดการในรูปแบบธุรกิจเอกชน ช่วยลดข้อจำกัดของระบบราชการ และลดการพึ่งพางบประมาณภาครัฐในระยะยาว ซึ่ง สอวช. ได้จัดทำข้อเสนอนโยบายสนับสนุนให้มหาวิทยาลัยสามารถจัดตั้งและดำเนินการ UHC ได้ โดยสภานโยบายมีมติให้จัดตั้งและดำเนินการ UHC ได้ตามกฎหมาย พร้อมจัดทำระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการร่วมลงทุนฯ และแนวทางปฏิบัติ (Guideline) รวมทั้งให้มหาวิทยาลัยสามารถนำเงินรายได้มาร่วมลงทุนในธุรกิจนวัตกรรมได้ พร้อมสนับสนุนการปรับปรุงระเบียบภายในมหาวิทยาลัยให้เอื้อต่อการลงทุนมากขึ้นสำหรับหลักการในการพิจารณาการจัดตั้งและดำเนินการ UHC ประกอบด้วย ความพร้อมด้านผลงานวิจัย โดยมหาวิทยาลัยควรมีจำนวนผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่มีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ มีบุคลากรและระบบสนับสนุนการเชื่อมโยงผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การดำเนินธุรกิจนวัตกรรม รวมถึงมีงบประมาณที่เพียงพอในการจัดตั้ง นอกจากนี้การจัดตั้งควรให้ความสำคัญกับความเป็นมืออาชีพและการบริหารความเสี่ยง อีกทั้งต้องยอมรับความเสี่ยงทางธุรกิจและมองว่า UHC เป็นทรัพย์สินเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Asset) ของมหาวิทยาลัย
ปัจจุบัน ประเทศไทย มีมหาวิทยาลัยที่ตั้ง UHC ขึ้นแล้ว 15 แห่ง กระจายอยู่ ในแต่ละภูมิภาค มีทุนจดทะเบียนรวมกว่า 590 ล้านบาท และลงทุนในธุรกิจกว่า 110 บริษัท สะท้อนให้เห็นถึงการนำผลงานวิจัยและทรัพย์สินทางปัญญามาสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจอย่างเป็นรูปธรรม
อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก UHC ในภาพรวมยังอยู่ในระยะเริ่มต้นของการพัฒนา จึงยังมีความท้าทายที่ต้องยกระดับในหลายด้าน ทั้งการเข้าถึงแหล่งทุนและกลไกการลงทุน การเสริมศักยภาพด้านการบริหารธุรกิจ การเงินและการลงทุน การสร้างกลไกเชื่อมโยงมหาวิทยาลัย นักลงทุน ภาคอุตสาหกรรม และหน่วยงานภาครัฐ ตลอดจนการพัฒนาผลงานวิจัยให้มีความพร้อมเชิงพาณิชย์และตอบโจทย์ตลาดมากขึ้นเพื่อร่วมกันตอบโจทย์ความท้าทายดังกล่าว สอวช. ได้ผลักดันให้เกิด “UHC Consortium” ตามนโยบายของ ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อเชื่อมโยงเครือข่ายและทรัพยากร เพิ่มโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนและตลาด ตลอดจนยกระดับศักยภาพของ UHC ร่วมกัน โดยเปิดให้ทั้งมหาวิทยาลัยที่จัดตั้ง UHC แล้ว และมหาวิทยาลัยที่สนใจหรืออยู่ระหว่างเตรียมความพร้อม เข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้และพัฒนาการดำเนินงานร่วมกัน
“สอวช. มีความยินดีอย่างยิ่งที่มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี มีความสนใจเรื่อง University Holding Company และมหาวิทยาลัยราชภัฎสามารถพิจารณาดำเนินการเรื่องนี้ได้เช่นกัน ซึ่งในทางปฏิบัติต้องไปดูระเบียบภายในให้เอื้อต่อการดำเนินงานเรื่องดังกล่าว และ สอวช. ยินดีที่จะสนับสนุน ให้คำแนะนำทางมหาวิทยาลัยหากต้องการดำเนินการจัดตั้ง UHC ในอนาคต” ดร.สุรชัย กล่าว
