สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ ครั้งที่ 1 เรื่อง “การคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Foresight) เพื่อประกอบการจัดทำนโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด (พ.ศ. 2571–2575)” เมื่อวันที่ 7 กันยายน 2569 ณ โรงแรม ทีเค. พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น โดยมีผู้บริหารและเจ้าหน้าที่จาก ป.ป.ส. ทั้งส่วนกลางและหน่วยงานในสังกัดทั่วประเทศเข้าร่วมไม่น้อยกว่า 100 คน
การประชุมครั้งนี้มุ่งนำกระบวนการการคาดการณ์อนาคตเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Foresight) มาใช้เป็นกรอบในการมองอนาคตของปัญหายาเสพติดของประเทศไทยอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การจัดทำนโยบายและแผนระดับชาติ พ.ศ. 2571–2575 สามารถพิจารณาทั้งสัญญาณการเปลี่ยนแปลง ปัจจัยขับเคลื่อน ความเสี่ยง และโอกาสที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต โดยเชื่อมโยงการวิเคราะห์สถานการณ์ในปัจจุบันเข้ากับการเตรียมความพร้อมต่ออนาคตที่มีความไม่แน่นอนและซับซ้อนมากขึ้น
ฝ่ายคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์และอนาคตศึกษา สอวช. นำโดย ดร. คมเมธ จิตวานิชไพบูลย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สอวช. ได้บรรยายในหัวข้อ “แนวทางและกระบวนการคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Foresight) เพื่อประกอบการจัดทำนโยบายและแผนระดับชาติฯ (พ.ศ. 2571–2575)” เพื่อปูพื้นฐานความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิด Strategic Foresight โดยเน้นย้ำว่า การคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์มิใช่การทำนายอนาคตเพียงภาพเดียว แต่เป็นกระบวนการคิดเชิงระบบที่ช่วยเตรียมความพร้อมต่อ “หลายอนาคตที่เป็นไปได้” (Multiple Futures) และสนับสนุนการออกแบบนโยบายให้สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอนในอนาคตได้อย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ ยังได้แนะนำเครื่องมือด้านการคาดการณ์อนาคต รวมถึงกรอบการวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อม STEMPLE-V ซึ่งครอบคลุมมิติด้านสังคม (Social) เทคโนโลยี (Technological) เศรษฐกิจ (Economic) การทหารและความมั่นคง (Military) การเมือง (Political) กฎหมาย (Legal) สิ่งแวดล้อม (Environmental) และค่านิยม (Values) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือหลักสำหรับกิจกรรมฝึกปฏิบัติ
ภายหลังการบรรยาย ผู้เข้าร่วมได้มีการแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหายาเสพติดในปัจจุบัน ตลอดจนแนวโน้มและการเปลี่ยนแปลงที่อาจส่งผลต่อสถานการณ์ในอนาคต เพื่อใช้เป็นข้อมูลตั้งต้นสำหรับการวิเคราะห์และกิจกรรมกลุ่มในลำดับถัดไป
สำหรับกิจกรรมในช่วงบ่าย เป็นการแบ่งผู้เข้าร่วมแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มตามมิติงาน ได้แก่ กลุ่มการป้องกันยาเสพติด กลุ่มการแก้ไขปัญหาผู้เสพ/ผู้ติดยาเสพติด กลุ่มการปราบปราม การยึดทรัพย์ และความร่วมมือระหว่างประเทศ และกลุ่มการบริหารจัดการการแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันสำรวจสัญญาณการเปลี่ยนแปลง (Signal Cards) ที่อาจส่งผลต่อสถานการณ์ปัญหายาเสพติดในอนาคต และจัดหมวดหมู่ตามกรอบ STEMPLE-V ซึ่งครอบคลุมมิติด้านสังคม เทคโนโลยี เศรษฐกิจ ความมั่นคง การเมือง กฎหมาย สิ่งแวดล้อม และค่านิยม
กระบวนการดังกล่าวเป็นจุดเริ่มต้นของการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (Environment Scanning) และการประเมินผลกระทบ เพื่อรวบรวมมุมมองจากผู้ปฏิบัติงานในแต่ละมิติ ทั้งนี้ ผลจากการประชุมครั้งที่ 1 จะถูกนำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งที่ 2 ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 17–18 กันยายน 2569 ซึ่งจะต่อยอดไปสู่การวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อม ประเด็นปัญหาเชิงยุทธศาสตร์ การสร้างฉากทัศน์ (Scenario) และการกำหนดกลยุทธ์เพื่อประกอบการจัดทำนโยบายและแผนระดับชาติฯ ให้กับ ป.ป.ส ต่อไป
