รองศาสตราจารย์วงกต วงศ์อภัย รองผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “การบริหารจัดการคาร์บอนในหน่วยงานรัฐ” ให้แก่ผู้เข้าร่วมอบรมในโครงการฝึกอบรม หลักสูตรนักบริหารสถาบันวิทยาลัยชุมชน รุ่นที่ 2 ประมาณ 80 ท่าน โดยมี ดร.สิริกร มณีรินทร์ นายกสภาสถาบันวิทยาลัยชุมชน นพ.พิเชฐ บัญญัติ และ นายศิริชัย สาครรัตนกุล กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของสภาสถาบันวิทยาลัยชุมชน เข้าร่วมรับฟังการบรรยาย เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 ณ โรงแรม เดอะ เบอร์เคลีย์ ประตูน้ำ กรุงเทพมหานคร กิจกรรมนี้จัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือระหว่างสถาบันวิทยาลัยชุมชน และศูนย์บริการวิชาการ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้บริหารสถาบันวิทยาลัยชุมชนทั่วประเทศ ให้พร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์โลก รวมถึงมิติสำคัญด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน
รศ.วงกต ได้บรรยายถึงวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงจนเข้าสู่ยุคโลกเดือด (Global Boiling) ซึ่งสร้างผลกระทบจากภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างหนักทั้งทั่วโลกและในประเทศไทย เพื่อรับมือกับความท้าทายดังกล่าว ประเทศไทยจึงได้ยกระดับนโยบายและเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมให้เข้มข้นยิ่งขึ้นในเวที COP30 โดยมีสาระสำคัญคือการประกาศเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (Nationally Determined Contribution: NDC 3.0) ที่มุ่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงร้อยละ 47 ภายในปี ค.ศ. 2035 (เทียบกับปีฐาน ค.ศ. 2019) ตลอดจนการขยับเป้าหมายการบรรลุการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ให้สำเร็จภายในปี ค.ศ. 2050 ซึ่งเร็วขึ้นกว่าแผนเดิมถึง 15 ปี ทั้งนี้ การบรรลุเป้าหมายดังกล่าวจะอาศัยสัดส่วนการดำเนินงานภายในประเทศร้อยละ 70 และการสนับสนุนจากต่างประเทศร้อยละ 30 ควบคู่ไปกับการบูรณาการผ่านยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และการผลักดัน (ร่าง) พระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อสร้างการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมเศรษฐกิจสีเขียวอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงโอกาสความร่วมมือภายใต้โครงการ Net Zero Campus ของ สอวช. ซึ่งเป็นโครงการที่มุ่งเน้นในการมุ่งสู่ Net Zero ในสถาบันอุดมศึกษาของไทยอีกด้วย
นอกจากนี้ รศ.วงกต ได้นำเสนอถึงกรอบและแผนงานวิจัยด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. 2570 – 2575 เพื่อรับมือและมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero ของประเทศไทย โดย สอวช. ร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (สส.) และที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) ในการขับเคลื่อนกรอบและแผนงานวิจัยฯ ดังกล่าว โดยเป็นการกำหนด “กรอบการวิจัย” (Research Framework) ที่มีความชัดเจนและสอดคล้องกับสถานการณ์ เป็นเข็มทิศในการกำหนดทิศทางยุทธศาสตร์และจัดสรรทรัพยากรทุนวิจัยของประเทศ เพื่อเร่งพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีด้านสภาพภูมิอากาศ (Climate Tech) อย่างเจาะจง เช่น พลังงานทางเลือก เทคโนโลยีการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCUS) หรือนวัตกรรมลดการปล่อยก๊าซในภาคเกษตรและอุตสาหกรรม ซึ่งกรอบการวิจัยที่เหล่านี้ไม่เพียงแต่จะช่วยสร้างองค์ความรู้ที่ตอบโจทย์การลดก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของไทยอย่างตรงจุด แต่ยังเป็นการสร้างโอกาสและขีดความสามารถทางการแข่งขันทางเศรษฐกิจใหม่บนเวทีโลกในระยะยาวอีกด้วย
การบรรยายในครั้งนี้ แบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ ได้แก่ 1. การนำเสนอข้อมูลและสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับ “สถานการณ์ก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย” และ 2. การบรรยายเจาะลึกในประเด็น “คาร์บอนฟุตปริ้นท์องค์กร และคาร์บอนเครดิตภายใต้กรอบหน่วยงานรัฐ” โดยได้รับเกียรติจาก ดร.ทัศวรรณ ใจเที่ยง จากสถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มาร่วมบรรยาย เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการประเมินคาร์บอนฟุตปริ้นท์และการนำกลไกคาร์บอนเครดิตมาปรับใช้ในการบริหารจัดการองค์กรภาครัฐได้อย่างมีประสิทธิภาพ
