สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำโดย ดร.คมเมธ จิตวานิชไพบูลย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สอวช. และรองผู้อำนวยการศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค (APEC Center for Technology Foresight: APEC CTF) พร้อมด้วย ดร.นัทธมน สุวรรณพรหม และ นางจิราพรรณ คริสเตียน ลินาเรส นักพัฒนานโยบาย ฝ่ายคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์และอนาคตศึกษา สอวช. และศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค เข้าร่วมการประชุม APEC Third Senior Officials’ Meeting (SOM3) and Related Meetings 2026 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 17–28 สิงหาคม 2569 ณ เมืองต้าเหลียน สาธารณรัฐประชาชนจีน
คณะผู้แทน สอวช. ได้เข้าร่วมการประชุมและกิจกรรมภายใต้กรอบ APEC Policy Partnership for Science, Technology and Innovation (PPSTI) ระหว่างวันที่ 19–20 สิงหาคม 2569 เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม (วทน.) ของสมาชิกเอเปค
การประชุม SOM3 เป็นหนึ่งในเวทีสำคัญของเอเปคในการหารือและแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างเขตเศรษฐกิจสมาชิก เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางการดำเนินงานและแนวทางความร่วมมือในประเด็นที่มีความสำคัญต่อภูมิภาค โดยภายใต้กรอบ PPSTI ที่ประชุมได้หารือถึงแนวทางการดำเนินงานในระยะต่อไป รวมถึงกระบวนการเปิดรับและจัดส่งเอกสารแสดงแนวคิดโครงการ (Concept Notes) สำหรับการพัฒนาโครงการความร่วมมือ ตลอดจนแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาข้อเสนอโครงการให้สามารถตอบโจทย์ความท้าทายและเป้าหมายร่วมของภูมิภาคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญของการประชุม คือการหารือเกี่ยวกับแนวทางการขับเคลื่อน Mission-Oriented Innovation Policy (MOIP) ผ่านการพัฒนา Mission Map เพื่อเชื่อมโยงความร่วมมือด้าน วทน. เข้ากับเป้าหมายสำคัญของภูมิภาค โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 กลุ่มย่อย ได้แก่
Sub-group A: Strengthen Science Capacity มุ่งเสริมสร้างขีดความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และทักษะที่เกี่ยวข้อง
Sub-group B: Promote an Enabling Environment for STI มุ่งส่งเสริมสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม
และ Sub-group C: Enhance Regional S&T Connectivity มุ่งยกระดับการเชื่อมโยงด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระดับภูมิภาค
ทั้ง 3 กลุ่มมีบทบาทในการร่วมพัฒนาแนวทางและโครงการที่เชื่อมโยงกับเป้าหมายของ MOIP และลำดับความสำคัญของ PPSTI
ในการประชุมครั้งนี้ ดร.คมเมธ ได้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้แทนจากเขตเศรษฐกิจสมาชิกเอเปคในประเด็นที่เกี่ยวกับทิศทางการดำเนินงานของ PPSTI โดยเฉพาะแนวทางการกำหนดเป้าหมายและการติดตามผลลัพธ์ของ Sub-missions ภายใต้กรอบ MOIP เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงเป้าหมายระดับภารกิจกับผลลัพธ์ที่สามารถติดตามและประเมินได้อย่างชัดเจน
ที่ประชุมยังได้เสนอให้มีการหารือเพิ่มเติมระหว่างเขตเศรษฐกิจที่ร่วมเป็นคณะทำงานในการพัฒนากรอบแนวคิด MOIP เพื่อร่วมกันพัฒนาข้อสรุปและข้อเสนอที่มีความชัดเจน ก่อนนำเสนอต่อ PPSTI เพื่อพิจารณาต่อไป
ขณะที่ ดร.นัทธมน และนางจิราพรรณ ได้เข้าร่วมการประชุม Sub-group A เพื่อรับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการของเอเปคที่เกี่ยวข้องกับการเสริมสร้างขีดความสามารถด้าน วทน. อาทิ Tech for Good, InnoFuture of Smart Mobility และ Open Innovation Workshop ซึ่งสะท้อนแนวทางการนำ วทน. มาใช้สนับสนุนการขับเคลื่อนภารกิจและเป้าหมายสำคัญของภูมิภาค
การมีส่วนร่วมในการหารือภายใต้กรอบ MOIP สะท้อนถึงความสำคัญของการเชื่อมโยงเป้าหมายเชิงนโยบาย กับ วทน. เข้าด้วยกัน โดยเริ่มจากการกำหนดโจทย์และเป้าหมายที่ชัดเจนและท้าทาย ควบคู่กับการสร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจากหลายภาคส่วน เพื่อพัฒนาโครงการความร่วมมือที่สามารถนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ และสร้างผลกระทบในระดับภูมิภาคได้อย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากนี้ ในระหว่างการประชุม นางจิราพรรณ ผู้แทนจาก APEC CTF ได้เข้าร่วมการอภิปรายโต๊ะกลม (Roundtable Discussion) ร่วมกับผู้แทนจากจีน เปรู สาธารณรัฐเกาหลี ไทย และเม็กซิโก เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับบทบาทของเอเปคในการส่งเสริมระบบนิเวศนวัตกรรมแบบเปิด (Open Innovation Ecosystem)
ในโอกาสนี้ นางจิราพรรณ ผู้แทนจาก APEC CTF ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ของไทยในการใช้กลไก Open Innovation เพื่อช่วยลดช่องว่างในการนำผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ (Commercialization Gap) รวมถึงลดข้อจำกัดที่เกิดจากความแตกต่างด้านพื้นที่และการเข้าถึงทรัพยากร เครือข่าย และโอกาสทางนวัตกรรม (Geographical Gap) ผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ กลไกสนับสนุนด้านเงินทุน และบทบาทของหน่วยงานตัวกลางด้านนวัตกรรม (Innovation Intermediaries) เช่น อุทยานวิทยาศาสตร์
การเข้าร่วมการประชุม APEC SOM3 และการประชุมภายใต้กรอบ PPSTI ในครั้งนี้ จึงเป็นโอกาสสำคัญสำหรับไทยในการมีส่วนร่วมกำหนดทิศทางความร่วมมือด้าน วทน. ของเอเปค ตลอดจนแลกเปลี่ยนประสบการณ์และแนวทางเชิงนโยบายกับเขตเศรษฐกิจสมาชิก เพื่อนำองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่มีศักยภาพมาต่อยอดการพัฒนาระบบนิเวศนวัตกรรม
โดยเฉพาะการเชื่อมโยงแนวคิดด้าน MOIP ซึ่งมุ่งกำหนดเป้าหมายร่วมเพื่อรับมือกับความท้าทายที่ซับซ้อน เข้ากับ Open Innovation ที่เปิดให้ภาคส่วนต่าง ๆ ร่วมพัฒนาและนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้ประโยชน์ ถือเป็นแนวทางสำคัญในการยกระดับความร่วมมือด้าน วทน. ให้สามารถตอบโจทย์ความท้าทายร่วมของภูมิภาคได้อย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งนี้ APEC CTF ในฐานะกลไกความร่วมมือด้านการคาดการณ์อนาคตและอนาคตศึกษาในด้าน วทน. ภายใต้กรอบเอเปค มีบทบาทในการสนับสนุนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และมุมมองเชิงนโยบายระหว่างเขตเศรษฐกิจสมาชิก เพื่อร่วมกันมองไปข้างหน้าและพัฒนาแนวทางความร่วมมือที่สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงและความท้าทายในอนาคตของภูมิภาค
