สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย ฝ่ายคาดการณ์เชิงยุทธศาสตร์และอนาคตศึกษา ร่วมกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) และ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ ครั้งที่ 2–4 ภายใต้โครงการ “สร้างฉากทัศน์และการพัฒนาข้อเสนอนโยบายเพื่อรองรับสังคมสูงวัยระดับสุดยอดของประเทศไทย: การรับมือและปรับตัวจากการเปลี่ยนผ่านโครงสร้างประชากร” ระหว่างวันที่ 25–27 สิงหาคม 2569 ณ ห้องประชุมหว้ากอ 1 อาคารจัตุรัสจามจุรี ชั้น 14 สอวช.
ดร.คมเมธ จิตวานิชไพบูลย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สอวช. กล่าวเปิดการประชุม พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของโครงการและความร่วมมือระหว่าง สอวช. สวรส. และ สช. ในการเตรียมความพร้อมประเทศไทยต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร โดยเฉพาะการนำเครื่องมือการคาดการณ์อนาคต มาใช้เป็นกระบวนการสำคัญในการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงและออกแบบทางเลือกเชิงนโยบาย ร่วมกับหน่วยงานหลักด้านระบบสุขภาพและสาธารณสุขของประเทศ ทั้งในระดับนโยบายและระดับการวิจัย
โดยการประชุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อระดมความคิดเห็นจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจากหลากหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคเอกชน ในการร่วมวิเคราะห์ ประเมิน และจัดลำดับความสำคัญของชุดสัญญาณการเปลี่ยนแปลงที่ได้จากกระบวนการ Horizon Scanning ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการสะท้อนบริบทของสังคมไทย ตลอดจนโอกาส ความท้าทาย และความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นจากการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด เพื่อเป็นแนวทางการรับมือและปรับตัวจากการเปลี่ยนผ่านโครงสร้างประชากร ซึ่งคาดว่าในปี ค.ศ. 2035 ประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super-aged Society)” โดยมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อประเทศในหลายมิติ ทั้งการขาดแคลนแรงงาน ภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพและสาธารณสุข การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครอบครัว ตลอดจนแรงกดดันต่อระบบงบประมาณและระบบบำนาญของประเทศ
นอกจากนี้ การประชุมยังให้ความสำคัญกับมุมมองของประชากรในทุกช่วงวัย โดยแบ่งผู้เข้าร่วมการประชุมออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ วัยเรียน วัยทำงาน และวัยเกษียณ เพื่อเปิดพื้นที่ให้เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างรุ่น และทำความเข้าใจความต้องการ ความคาดหวัง และผลกระทบที่แตกต่างกันของประชากรแต่ละช่วงวัย ข้อมูลและความคิดเห็นที่ได้จากกระบวนการมีส่วนร่วมในครั้งนี้ จะนำไปใช้ในการวิเคราะห์และพัฒนา ฉากทัศน์อนาคต รวมถึงจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายที่สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรได้อย่างรอบด้าน และสะท้อนความต้องการของประชากรไทยในทุกช่วงวัยอย่างแท้จริง
การดำเนินโครงการดังกล่าวสะท้อนถึงความมุ่งมั่นของ สอวช. สวรส. และ สช. ในการบูรณาการองค์ความรู้ งานวิจัย และกระบวนการคาดการณ์อนาคต เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและเตรียมประเทศไทยให้สามารถ “รับมือ ปรับตัว และใช้ประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร” ได้อย่างเหมาะสม และยั่งยืนในระยะยาว
