เมื่อวันที่ 24–26 มิถุนายน 2569 สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค (APEC Center for Technology Foresight: APEC CTF) นำโดย ดร.คมเมธ จิตวานิชไพบูลย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สอวช. และ Deputy Director APEC CTF พร้อมด้วยคณะทำงาน สอวช. และ APEC CTF ร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ “2nd Regional Capacity Building Workshop for the TNA Countries in the Asia Pacific Region” ภายใต้โครงการประเมินความต้องการเทคโนโลยี (Technology Needs Assessment: TNA) ระยะที่ 5 (Phase V) จัดโดย UNEP Copenhagen Climate Centre (UNEP-CCC) ร่วมกับ Asian Institute of Technology (AIT) ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก (Global Environment Facility: GEF) ณ โรงแรม Crowne Plaza Bangkok Lumpini Park กรุงเทพมหานคร
การประชุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างศักยภาพให้แก่ผู้ประสานงานโครงการ TNA ระดับประเทศ (National TNA Coordinators) และคณะที่ปรึกษาระดับชาติ ในการดำเนินงานการวิเคราะห์อุปสรรคและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาเทคโนโลยี (Barrier Analysis and Enabling Framework: BAEF) ครอบคลุมการระบุอุปสรรคโดยใช้เครื่องมือการวิเคราะห์ตลาด (Market Mapping) การกำหนดมาตรการเพื่อจัดการอุปสรรค การระบุกิจกรรมเชิงสภาพแวดล้อมที่เอื้อ (Enabling Framework) เพื่อเร่งรัดการแพร่กระจายของเทคโนโลยี ตลอดจนการสื่อสารและสร้างความตระหนักรู้ถึงความต้องการเทคโนโลยีในระดับประเทศ เพื่อดึงดูดแหล่งทุนสนับสนุนการดำเนินงานเทคโนโลยีที่ได้รับการจัดลำดับความสำคัญ
ในการประชุมดังกล่าว นายบุญรอด เยาวพฤกษ์ ที่ปรึกษาโครงการ TNA ประเทศไทย ได้นำเสนอความก้าวหน้าการดำเนินงาน TNA ของประเทศไทย ซึ่งมี สอวช. ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางระดับชาติ (National Designated Entity: NDE) และหน่วยประสานงานหลักของโครงการ
ปัจจุบัน ประเทศไทยได้ดำเนินโครงการ TNA มาถึงขั้นตอนการระบุและจัดทำบัญชีรายชื่อเทคโนโลยีเบื้องต้น (Technology Shortlist) เรียบร้อยแล้ว ภายใต้การกำกับของคณะกรรมการกำกับการดำเนินโครงการ TNA ระดับชาติ และการมีส่วนร่วมของคณะทำงานรายภาคส่วน (Sectoral Working Groups) ทั้ง 4 ภาคส่วน ได้แก่ ด้านพลังงาน ด้านเกษตร ด้านการจัดการทรัพยากรน้ำ และด้านการตั้งถิ่นฐานและความมั่นคงของมนุษย์ โดยกระบวนการดังกล่าวได้นำแนวทางการคาดการณ์อนาคต (Foresight) มาประยุกต์ใช้อย่างเป็นระบบ ทั้งการกวาดสัญญาณอนาคต (Horizon Scanning) การวิเคราะห์ด้วยกรอบ STEEP และการจัดลำดับความสำคัญของเทคโนโลยีด้วยการวิเคราะห์แบบหลายหลักเกณฑ์ (Multi-Criteria Analysis: MCA) ตามเกณฑ์ของ UNEP ซึ่งพิจารณาทั้งด้านผลกระทบ (Impact) และความพร้อม (Readiness) จนได้รายการเทคโนโลยีที่ผ่านการคัดเลือกในขั้นต้นรวม 16 รายการ ครอบคลุมทั้งด้านการลดก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อเข้าสู่กระบวนการวิเคราะห์อุปสรรคและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการนำเทคโนโลยีไปใช้ในระยะต่อไป
โครงการ TNA เป็นกลไกที่ดำเนินงานภายใต้การสนับสนุนของโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP) โดย UNEP-CCC เพื่อช่วยให้ประเทศต่าง ๆ สามารถระบุและจัดลำดับเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ นำไปสู่การวิเคราะห์อุปสรรคและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาเทคโนโลยี และต่อยอดไปสู่การจัดทำแผนปฏิบัติการด้านเทคโนโลยี (Technology Action Plans: TAPs) ที่เสนอแนะมาตรการเชิงปฏิบัติเพื่อลดหรือขจัดอุปสรรคด้านนโยบาย การเงิน และเทคโนโลยี พร้อมเชื่อมโยงไปสู่การระบุโครงการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่มีศักยภาพและแหล่งทุนที่เกี่ยวข้อง
โครงการ TNA มีความสำคัญยิ่งต่อประเทศไทยในเวทีเจรจาระดับสากล เพื่อขอรับการสนับสนุนด้านการพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีภายใต้กรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) และความตกลงปารีส (Paris Agreement) โดยผลจากการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้จะช่วยให้ประเทศไทยสามารถวิเคราะห์อุปสรรคและกำหนดมาตรการสนับสนุนการแพร่กระจายของเทคโนโลยีที่ได้รับการจัดลำดับความสำคัญได้อย่างเป็นระบบ ซึ่งจะนำไปสู่การจัดทำแผนปฏิบัติการด้านเทคโนโลยีที่เชื่อมโยงและเข้าถึงแหล่งทุนระหว่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป
