เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2569 ศ. (วิจัย) ดร. ชุติมา เอี่ยมโชติชวลิต ประธานคณะทำงานจัดทำแนวทางและกลไกเพื่อสนับสนุนการจัดทำบัญชีรายการสารสำคัญการกล่าวอ้างหน้าที่อื่นของอาหารและส่วนประกอบของอาหาร (Positive lists for other function claims) สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) พร้อมด้วย ดร.วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา ประธานคณะกรรมการอาหารแปรรูปและอาหารแห่งอนาคต รองประธานกรรมการหอการค้าไทย ดร.สิริพร พิทยโสภณ รองผู้อำนวยการ สอวช. และตัวแทนคณะทำงานของ สอวช. ได้ร่วมหารือกับคณะทำงานจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) นำโดย เภสัชกรหญิง สุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา ในประเด็นการขับเคลื่อนกระบวนการประกาศบัญชี Positive lists เพื่อสนับสนุนการสร้างมูลค่าเพิ่มทางด้านอาหารของไทย โดยได้ตั้งเป้าหมายขึ้นทะเบียนให้ได้ 150 รายการ ภายในปี พ.ศ. 2570
สอวช. ได้รายงานให้เห็นภาพรวมการขับเคลื่อนเรื่อง Positive lists ที่ในปัจจุบันผ่านการพิจารณาแล้ว 15 รายการ โดยข้อสังเกตจากกระบวนการจัดทำบัญชีสารสำคัญฯ ที่ผ่านมาพบว่า จำนวนสารสำคัญฯ ที่ผ่านการพิจารณาแล้วยังมีจำนวนน้อยกว่าเป้าหมายที่ตั้งไว้ เนื่องจากยังอยู่ระหว่างการรอรับรายงานผลการทบทวนวรรณกรรมและเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้องจากผู้วิจัยและในกระบวนการพิจารณาจะอาศัยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านในการกลั่นกรองเพื่อกำหนดเงื่อนไขการกล่าวอ้างให้มีความชัดเจน จึงเป็นที่มาของการหารือร่วมกับ อย. ในครั้งนี้ เพื่อหาแนวทางร่วมกันในการขับเคลื่อนกระบวนการให้รวดเร็วขึ้น เพื่อสนับสนุนให้ผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าเข้าสู่ตลาดได้เร็วขึ้น และมีส่วนช่วยยกระดับมูลค่าทางเศรษฐกิจของประเทศ จากการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้นได้
ด้าน อย. เห็นถึงความสำคัญของการเดินหน้าเรื่อง Positive lists อย่างเข้มข้นเช่นเดียวกัน เนื่องจากผลลัพธ์จากการขับเคลื่อนเรื่องนี้อย่างจริงจัง จะทำให้เกิดรายการสารสำคัญฯ มากขึ้นและผู้ประกอบการสามารถเลือกนำสารสำคัญฯ เหล่านี้ไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ได้เลยโดยไม่ต้องมีการยื่นประเมินการกล่าวอ้างทางสุขภาพเป็นรายกรณี ถือเป็นหนึ่งทางเลือกที่ช่วยลดระยะเวลาและค่าใช้จ่ายสำหรับผู้ประกอบการ
ประเด็นขับเคลื่อนสำคัญที่ได้จากการหารือร่วมกันในครั้งนี้ คือ การหาแนวทางปรับกระบวนการพิจารณาให้กระชับและรวดเร็วขึ้น ขณะเดียวกันยังต้องคำนึงถึงการสร้างมาตรฐานที่เป็นสากล แต่ปรับให้เข้ากับบริบทการดำเนินการจริงในประเทศไทย เพื่อช่วยให้เกิดความคล่องตัวในการนำบัญชีรายการสารสำคัญฯ ไปใช้ประโยชน์เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องได้ต่อไป ทั้งนี้ ทาง อย. และ สอวช. จะเร่งดำเนินการในประเด็นนี้ โดยจะร่วมกันกำหนดแนวทางพิจารณารายงานการกล่าวอ้างทางสุขภาพจากโครงการวิจัยที่แล้วเสร็จ รวมถึงการนำข้อมูลงานวิจัยที่มีความน่าเชื่อถือและได้รับการรับรองจากต่างประเทศมาใช้เป็นข้อมูลในการพิจารณาเกณฑ์ร่วมด้วย นอกจากนี้ ยังได้หารือถึงแนวทางที่จะรวบรวมข้อมูลมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นจากการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ที่มีสารสำคัญในบัญชีกล่าวอ้างทางสุขภาพ เพื่อให้เห็นผลลัพธ์จากการขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น
